ریشهی پیشاهندواروپایی «*kwi/ * kwe» به معنای «چه کسی؟» در زبانهای هندواروپایی گسترشی چشمگیر داشته و طیفی بزرگ از واژگان را پدید آورده است. این بن در زبانهای باستانی اروپایی چنین کلماتی را زاده است: sa (سَه: چی؟) و poios (پُوئیُوس: کدام؟ چه جور؟) و posos (پُوسُوس: چقدر؟) و ti/ tis (تی/ تیس: چی؟) یونانی باستان، 𐌐𐌖𐌚 (پوف: کِی؟ کجا؟) و 𐌐𐌉𐌔/ 𐌐𐌉𐌃 (پیس/ پید: چه کسی؟) و 𐌐𐌀𐌝/ 𐌐𐌞𐌃 (پای/ پود: چی؟) اُسکان، 𐌐𐌖𐌚𐌄 (پوفِه: کِی؟ کجا؟) و 𐌐𐌉𐌔𐌉/ 𐌐𐌉𐌛𐌉 / 𐌐𐌄𐌛𐌄 (پیسی/ پیری/ پِرِه: چه کسی؟) و 𐌐𐌖𐌛𐌄 (پورِه: چی؟) اومبری، qui (چه کسی؟) و quia (چون که) و cuius/ quoius (چهجوری؟ کدام؟) و quot (چندتا؟) و quid (چی؟) و quando (کِی؟) لاتین، hverr/ hvar (چه کسی؟) و hvi (چرا؟) نُردیک کهن، wedar (کدام؟) و hwer/ wer (چه کسی؟) و hwar (کجا؟) و hwe (چی؟ چرا؟) آلمانی کهن، 𐍈𐌰𐌽 (هْوان: کِی) و 𐍈𐌰𐍃 / 𐍈𐌰 / 𐍈𐌴 (هواس/ هوا/ هوِه: چه کسی؟) و 𐍈𐌴 (هوِه: چطور؟) گُتی، hvar (کجا؟) ایسلندی کهن، hwan (کِی؟) و hwe (چه کسی؟) ساکسونی کهن، hwon (کِی؟) و hwa (چه کسی؟) فریزی کهن، wann (کِی؟) و wie (چه کسی؟) و wij (کدام؟ چی؟) هلندی میانه، cia (چه کسی؟) و cid (چی؟) ایرلندی کهن، piv (چه کسی؟) برتون، hwa (چه کسی؟ هرکی) انگلیسی کهن، hwar/ hvat/ hvo (چه کسی؟) سوئدی کهن،
در زبانهای زندهی اروپایی این واژگان از این بن مشتق شدهاند: kotoryj (کدام) روسی، kada/ kas (چه کسی؟) لیتوانیایی، kas (چه کسی؟) لاتویایی، wo (کجا؟) و wer (چه کسی؟) و weder (کدام) و wie (چه؟ کدام؟) آلمانی، ווער (وِر: چه کسی؟) و ווי (وی: کدام؟ چی؟) ییدیش، who (چه کسی؟) و whether (کدام؟ آیا؟) و what (چی؟) و why (چرا؟) و which (کدام؟) انگلیسی، qui (چه کسی؟) فرانسوی، pwy (چه کسی؟) و pa (چی؟) ولش، ce (چه کسی؟) و cad (چی؟) ایرلندی، wie (چه کسی؟) هلندی، hvi/ hver (چه کسی؟) و hvi (چرا؟) ایسلندی، hvem/ hvad/ hvis (چه کسی؟) دانمارکی، co (چه کسی؟) و ciod (چی؟) گُل و wha (چه کسی؟) اسکات،
کلمهی دیگری که به اینجا مربوط است و تبارنامهی جالبی دارد، از گرتهبرداری «ابن ناس» (بچهی مردم) عربی حاصل آمده است. این عبارت در اسپانیایی کهن به filho de algo (اصل و نسبدار) تبدیل شده و به fidalgo (نجیبزاده) تغییر معنا داده و hidalgo (اشرافزادهی اسپانیایی؛ ۱۵۹۰م.) در انگلیسی را به دست داده است.
در زبانهای آریایی این بن به ریشهی «*کَه» تبدیل شده که در پارسی این واژگان را برساخته است: «که» (ضمیر موصولی)، «کی/ که؟» (چه کسی؟)، «کس»، «کسی»، «کسانی»، «کدام؟»، «ناکس»، «کسوکار»، «کو؟»، «کجا؟»، «ناکجا»، «ناکجاآباد»، «کَی؟» (چه وقتی؟)، و احتمالا «کاتوره» (تصادف).
در زبانهای کهن ایرانی از این بن چنین واژگانی برخاستهاند: 𒆪𒅖 (کوئیش: چه کسی؟) و 𒆪𒉿𒁉 (کو-وا-پی: کِی؟ کجا؟) هیتی، amAtak (کَتامَه: کدامها؟) و arAtak (کَتارَه: کدام دوتا؟) و ticsarAtak (کَتارَسچیت: هردوتا) و Arquk /aquk (کوثا/ کوثْرا: کجا) و Adak (کَدا: کِی؟) و ak (کَه: چه کسی؟) و tic (چیت: چی؟) و Sic (چیش: کدام؟) و Ok (کُو: که، آنکه) اوستایی، «کَه» (چه کسی؟) پارسی باستان، 𒆪𒅖 (کوئیس: چه کسی؟) لوویایی، चिद्/ चित् (چید/ چیت: چی؟) و किम् (کیم: چه؟) و कः (کَهْ: که [موصولی]) و किः (کیهْ: چه کسی؟) و (کَتَمَه: کدامها؟) و «کَتَرَه» (کدام دوتا؟) و «کَدا» (کِی) و «کودَه/ کوتْرَه» (کجا؟) و «کاتَرَه» (آشفته، درهم برهم، سردرگم) سانسکریت، «کَتام» (کدام) و «کَتارْچیهِه» (هرکس) و «کَد/ کَیْ» (کِی؟) و «کِه» (چه کسی؟) و «کو» (کجا؟) پهلوی، «کو/ کَدام» (کدام) و «کو» (کجا؟) و «کَذ» (کِی؟) پارتی، «کَیْ» (کِی؟) و «کو» (کجا؟) و «کو/ کَدام» (کدام) تورفانی، «کتام/ کذام» (کدام) و «قدام» (کدام یک؟) و «کی» (چه کسی؟) و «کو» (کجا؟) سغدی، «اکدام» (کدام) خوارزمی، «کَدامُو» (کدام) بلخی، «کَه» (چه کسی؟) و «کو» (کجا؟) سکایی، հի/ ի (هی/ ای: چیزی، آنچه) و հիմ (هیم: چرا؟) ارمنی کهن،
در پارسی دامنهی وسیعی از کلمات پرسشی از این بن برخاستهاند: «که؟/ کی؟»، «کِی؟»، «کو؟»، «کجا؟»، «کدام؟»، «چه/ چی؟»، «چرا؟»،
در پارسی قدیم «کَتَرَه» (سخن مهمل و پوچ) و «کَلَپَتَرَه» (مزخرف) هم از اینجا برخاسته و در کلمهی مشابه سانسکریت ریشه دارد. برخی آن را از «گُتورو» ترکی به معنی «رویهم، یکجا» مشتق دانستهاند که نادرست است. این ریشهی اخیر هم به لحاظ معنایی با دلالت این کلمه فاصله دارد و هم قدمتش کمتر از تبارنامهی سانسکریت واژه است. در سایر زبانهای ایرانی هم این واژه را به این شکلها میبینیم: «کَتْرَه» (حرف نسنجیده) سیستانی و پارسی افغانی، «کَتَرَه پَتَرَه» (حرف ابلهانه) گیلکی و اصفهانی،
در سایر زبانهای زندهی ایرانی از این ریشه چنین کلماتی را سراغ داریم: «کیتان/ تان» (کدام) و «کوجام» (کجا) و «کَدی» (کِی؟) و «کَیْ» (چه کسی؟) بلوچی، «کی؟» (چه کسی؟) و «کِه» (چه کسی را؟) و «چی» و «کیجَن» (کدام؟) کردی، «کارَم» (کدام) کمزاری، «کَدَم» (کدام) مازنی، խի (خی: چرا؟) ارمنی، «کود» (کِی؟) بهدینی، «کَد» (کِی؟) و «چُو» (چی؟) و «کو» (کجا؟) یغنابی، «کَلَه» (کِی؟) یدغه، «کَه» (کِی؟) اورموری، «کَلَه» (کِی؟) و «چُوک» (چه کسی؟) پشتون، «کَیْد» (کِی؟) و «کی» (چه کسی؟) آسی، sa (کدام؟) و ku (کجا؟) و qe (آنکه، که) آلبانیایی، «چیدام» (کدام) شغنی، «چیدَم» (کدام) سریکلی، «کَدیم» (کدام) یزغلامی، किस (کیس: کس، کسی که) و को (کُو: کو؟، کجاست) هندی، «کو؟» (کجاست؟) دکنی و اردو، कौ (کَو: کاو، که او را) براجی، -ক (-ک: که، کهاش) آسامی،