مائوریَه


آخرین به روزرسانی:
مائوریَه

ریشه‌ی پیشادراویدی «*مَیوْر» به معنای طاووس از راه زبان‌های هندی به شاخه‌ی زبان‌های آریایی وارد شده و در پارسی «مور» (در معنای طاووس) را پدید آورده است. مشهورترین کاربرد تاریخی این کلمه به نام دودمان مشهور «مائوریَه» مربوط می‌شود که پس از فروپاشی دولت هخامنشی بر استان‌های کهن پنجاب و هند و هرات و تثه‌گوشه (پاکستان و جنوب افغانستان و شمال هند امروزین) فرمان می‌راند. این کلمه «خاندان طاووس» معنی می‌دهد و به آنجا باز می‌گردد که این پرنده نماد اقتدار هخامنشیان بوده است و با همین دلالت در آثار افلاطون و بوداییان آغازین هم ردپایش را می‌بینیم. در منابع بودایی می‌خوانیم که هم گوتمه سیدرته (بودای تاریخی) و هم چاندره گوپتا (شهربان هخامنشی هند و بنیانگذار دودمان مائوریه) به خاندان «مُوریَه» (طاووس) از قبیله‌ی «ساکیَه» (سکا) تعلق داشته‌اند. درستی این گزارش از اینجا تایید می‌شود که در زبان سکایی «موراسَه» به معنای «طاووس» وجود داشته است. این کلمه در زبان‌های منطقه‌ی نفوذ سکاها به این صورت‌ها باقی مانده است: «مِرْغَه» اورموری، «ایرْمَیوئَه» اویغوری،

نام طاووس در زبان‌های شاخه‌ی هندی اغلب از همین ریشه برآمده است: मयूर (مَیورَه) سانسکریت، «مَیورَه/ مُورَه» پالی، 𑀫𑁄𑀭 (مُرَه) و «مَئورَه» پراکریت، मोर (مُرَه) مراثی کهن، मोर (مُور) مراثی نو، «مُرو» سندی، ਮੋਰ«مُر» پنجابی، «مور» براهویی، «مَیور» اردو، मयूरी (مَیوری) و मयूर (مَیور) ‌و मोर (مُور) هندی، મોર (مُر) گجراتی، «میَور/ مُور/ مَیْوَر» پشتون، मोरइला (مُورَیْلا) و «مَئور» بنگالی، मोर (مُور) بُجپوری، «مور» کشمیری، মৈৰা (مُویْرَه) آسامی کهن، ময়ূৰ (مُیور) آسامی نو. རྨ་བྱ (رْمَه‌بیَه) تبتی و मयूर (مَیور) نپالی هم از همین‌جا گرفته شده‌اند:

تداوم این تبارنامه را در وامگیری اسم این پرنده در زبان‌های هندوچینی می‌بینیم: «مَیورَه» جاوه‌ای کهن، ꦩꦚꦸꦫ (مَنْیورَه) جاوه‌ای نو، មយូរ (مَیورَه) خمری قدیم، មយូរ (مَئِه‌یو) خمری نو، มยูร/ มยุร/ มยุระ/ มยุรา (مَیو/ مَیور/ مور) تای،