لاهور


آخرین به روزرسانی:
لاهور


         ریشه‌ی این نام درست معلوم نیست. یک نظر آن است که شکل اصلی آن लवपुर (لاواپورا) سانسکریت بوده به معنای شهر (पुर: پورا) منسوب به لاوا (लव). نام لاوا هم از آنجا آمده که در مقدمه‌ی داستان رامایانا می‌خوانیم که این سرود را شاعری به اسم والمیکی در دوران هخامنشی پدید آورده و برای نخستین بار آن را برای دو شاگردش لاوا و کوشا خوانده، که فرزندان دوقلوی راما و سیتا بوده‌اند. لاوا مثل مادرش سیتا سفیدپوست و کوشا مثل پدرش راما سیاهپوست بوده است. 

         با این حال این ریشه‌شناسی عامیانه می‌نماید و به نظرم نادرست است. نخست آن که کلمه‌ی «لاواپورا» در متون کهن نیامده و تنها در زبان سانسکریت نو پدیدار می‌شود، و آن هم احتمالا از روی اسم لاهور ساخته شده و نه برعکس. از سوی دیگر می‌دانیم از قدیم قومی به نام «لَگور» در منطقه‌ی هرات و سیستان مقیم بوده‌اند که کلمه‌ی «لَگوری» (زن بی‌بندوبار) از آنجا آمده است. بنابراین حدسم آن است که این کلمه در اصل نام نژادی و قومی بوده که در منطقه‌ی پاکستان امروزین می‌زیسته‌اند و نامشان را به این شهر داده‌اند. 

         نام «لاهور» به نسبت قدیمی است و به این شکل‌ها در زبان‌های ایرانی و هندی ثبت شده است:‌ «لاهور» پارسی، ਲਹੌਰ (لاهَور) پنجابی، લાહોર (لاهُر) گجراتی، লাহোর (لَهُور) بنگالی، लाहोर (لاهُر) مراثی، 

         نام این شهر در شعر و ادب پارسی قدمتی هزار ساله دارد:

فرخی سیستانی: «گر به لاهور بودتی دیدی                        که چه کرد از دلیری و ز هنر»

         و: «بسا بتا که تو برداشتی ز بتکده‌ها             چنان بتان که ز لاهور برگرفتی پار»

بیدل دهلوی: «همه جا انجمن‌آرایی شیراز دل است                معنی از عالم‌کشمیری ولاهوری نیست»

ملک‌الشعراء بهار: «غافل این فرقه که لاهور و دکن در خطر است

                                                               ای وطن‌خواهان زنهار وطن در خطر است»