قوطی


آخرین به روزرسانی:
قوطی


         ریشه‌ی پیشاهندواروپایی «*kewh/ *skewh» به معنای «پنهان کردن، پوشاندن» را در مدخل «کوشک» بررسی کرده‌ایم. به عنوان چند نمونه، این بن در زبان‌های کهن اروپایی چنین واژگانی را پدید آورده است: keuqwin (کِئوثِئین: پنهان کردن) و kouti (کوتی: جعبه) یونانی، custos (نگهبان، زندانبان، محافظ) لاتین، custode (نگهبان) فرانسوی کهن، 

         در زبان‌های زنده‌ی اروپایی هم از اینجا چنین واژگانی زاده شده‌اند: custos (رئیس صومعه، محافظ) و custody (مراقبت، محافظت؛ میانه‌ی قرن پانزدهم) انگلیسی، kustos (استاد راهنما) فنلاندی، cuddio (پنهان کردن) ولش، ку̀тија (کوتیا: قوطی) مقدونی و بلغاری و صربی-کروآتی، 

         در میان این واژگان «قوطی» وامی است که از یونانی به پارسی راه یافته است و و احتمالا واسطه‌‌اش ترکی استانبولی بوده است. این کلمه در سایر زبان‌های ایرانی هم به این شکل‌ها دیده می‌شود: ղութի / ղուդի (قوتی/ قودی: قوطی) ارمنی میانه، ղութի / խութի / կութի (غوتی/ خوتی/ کوتی: قوطی) ارمنی، ყუთი (قوطی) گرجی، «قوطی» عربی، «کوتو» (قوطی) ترکی، 

         «قوطی» در شعر و ادب پارسی به ندرت کاربرد داشته است:

ایرج میرزا: «گر من ببرم از تو دو جوراب ستانم                 بستان تو یکی قوطی سیگار زر از من»

عشقی همدانی: «ندارد یاد کس در هیچ اعصار           نباشد هیچ در قوطی عطار»