ریشهی پیشاهندواروپایی «*treyes» به معنای «سه» در گسترشی چشمگیر دارد و در زبانهای کهن اروپایی چنین واژگانی را پدید آورده است: treis (تْرِئیس: ۳) و triakonta (تْریاکُونْتا: ۳۰) trifqoggos (تْریفْثُوگُّوس: سههجایی) یونانی، 𐌕𐌓𐌝𐌔 (تْریس: ۳) اوسکان، 𐌕𐌓𐌉𐌚 (تْریف: ۳) اومبری، tres (۳) و triginta (۳۰) و trias (سومی) و tertius (سوم) لاتین، ᚦᚱᛁᚨ/ ᚦᚱᛁᛃᛟᛉ (ثْریا/ ثْرییُر: ۳) پیشانُردیک، þrir (۳) نُردیک کهن، dri (۳) آلمانی کهن، trois (۳) فرانسوی کهن، þri/þrēo (۳) انگلیسی کهن، tri (۳) برتون میانه و ولش میانه و ایرلندی کهن، treis (۳) گلی، tri (۳) اسکات گالی، thre/ thria (۳) فریزی کهن، thrie (۳) ساکسونی کهن، dri (۳) هلندی میانه، thre (۳) دانمارکی کهن، þrir þri/(۳) سوئدی کهن،
این ریشه در زبانهای زندهی اروپایی به چنین واژگانی منتهی شده است: tris (۳) لاتویایی، trys (۳) لیتوانیایی، tair (۳) ولش و برتون، tri (۳) ایرلندی، three (۳) و thirteen (۱۳) و thirty (۳۰) و third (سوم) و Trias (دورهی سوم زمینشناسی) و trilogy (سری فیلم یا رمان سهگانه) و triad (سهگانه، نام مافیای چین) انگلیسی، drei (۳) آلمانی، trois (۳) و triade (سهگانه) و trigonometrie (مثلثات) و triplex (سهتایی، سهبخشی) فرانسوی، tres (۳) و tercio (سوم) اسپانیایی و پرتغالی، tre (۳) و triade (سهگانه) و triplice (سهتایی، سهبخشی) و terzo (سوم) ایتالیایی، trei (۳) رومانیایی، drie/ drij (۳) هلندی، דרײַ (دْرای: ۳) ییدیش، þrir (۳) ایسلندی، tri (۳) نروژی، tre/ try (۳) سوئدی،
برخی از این واژگان در زبان علمی پارسی وارد شدهاند: «تریاس»، «تریلوژی»، «تریسراتوپس»
در زبانهای آریایی این بن به ریشهی «*تْرَیَس» تبدیل شده و چنین کلماتی را در زبانهای کهن ایرانی زاده است: «تْری» (۳) و «تِریجَنَّه» (سهباره، سدیگر) هیتی، irq (ثْری: ۳ [نرینه]) و rSit (تیشْر: ۳ [مادینه]) و ayirq (ثْرییَه: سومین) و anOatEarq (ثْرَئِتَئُونَه: فریدون، در اصل یعنی: دارای توان سهگانه) و SIrq (ثْریش: سهبار) و tnaZirq (ثْریژَنْت: یکسوم) و TaWZirq (ثْریژْوَت: سهدفعه، سهباره) و atasirq (ثْریسَتَه: ۳۰۰) و tnasirq (ثْریسَنْت: ۳۰) اوستایی، 𐏂 (چَیَه/ چی: ۳) و «چیثَت» (۳۰) پارسی باستان، त्रि (تْری: ۳) و त्रिदश (تْریسَتَه: ۱۳) و त्रीणि () و त्रिकोण (تْریکُن: مثلث) و त्रिशूल (تْریسولَه: نیزهی سهشاخه، اسم کوهی) سانسکریت، 𑀢𑀺𑀁𑀦𑀺 (تیمْنی: ۳) و 𐨟𐨿𐨪𐨩𐨆 (تْرَیُو: ۳) پراکریت آشوکایی، «تینی/ تَیُو» (۳) پای، 𑀢𑀺𑀡𑁆 (تینْی: ۳) پراکریت ساوراسنی و مهاراستری و مگدی، TRIE(۳) لوکیایی، «سِه» (۳) و «فْرِتُون» (فریدون) و «سیهْ» (۳۰) و «سِزْدَهْ» (۱۳) و «سیتیکَر» (سدیگر) و «چیتییَه» (سوم) و «سِیّوم» (سوم) پهلوی، «هْرِه» (۳) و «هْرِسَد» (۳۰۰) و «هْریدیگ» (سوماً، ثالثاً) و «هْریتیَک» (سدیگر) و «هْریسْت» (۳۰) پارتی، «تیلِسْت» (۳۰۰) و «سِه» (۳) و «سیدیگ» (سوم، سدیگر) و «سیهْ» (۳۰) و «فَریدون» (فریدون) تورفانی، «شیس» (۳۰) و «ذْری/ شی/ اذری» (۳) سغدی، «شی» (۳) و «شیس» (۳۰) و «شیم» (سوم) و «هْرِذیس» (۱۳) خوارزمی، «دْرَی» (۳) و «دْرَیْسو» (۱۳) و «دَرْسا» (۳۰) سکایی، uirso (اویْرْسُو: ۳۰) و υαϱηιο (هَرِیُو: ۳) بلخی، երեք (اِرِک: ۳) و եռաբարբառ (اِراباربار: سههجایی) و երեքշաբաթի (اِرِکشَباتی: سهشنبه) و երեքտասան (اِرِکتاسان: ۱۳) و երեքտասաներորդ (اِرِکتاسانِرُورْد: سیزدهمی) و երրորդ (اِرُّرْد: سومی) ارمنی کهن، «تْرِه» (۳) تخاری الف، «تْرِیْ/ تْرَیْ» (۳) تخاری ب، 𑀤𑁆𑀭𑁆𑀐 (دْرَی: ۳) ختنی، ܐܠܪܝ/ ܫܝ (اذری/ شی: ۳) سریانی،
در پارسی از این ریشه چنین کلماتی را میشناسیم: «سه»، «سی»، «سیزده»، «سیصد»، «سدیگر»، «سیُّم/ سوم»، «فریدون»، «سهپایه»، «سهگوش»، «سهگانه»، «تخته سهلا»، «سهشنبه»، «سهشاخه»،
در سایر زبانهای زندهی ایرانی هم از این بن چنین واژگانی روییدهاند: «سَیْ» (۳) بلوچی، «دْرِه» (۳) و «دَرْبَلَئی» (سهپایه) و «دْیَرْلَس» (۱۳) و «دِرْش» (۳۰) پشتون، երեք (اِرِک: ۳) و و երրորդ (اِرُّرْد: سومی) ارمنی، «تیرَیْ» (۳) و «سَئِزْدَه» (۱۳) یغنابی، «تْروئی» (۳) و «ذَسْتْرو/ ذَسْتْرویْ» (۱۳) وخی، «سْیان/ سِئان» (۳) کردی، «هیرِه» (۳) و «هیرْیاس» (۱۳) زازا، «یاری» (۳) گورانی، «شو/ شی» (۳) پراچی، «اَیْرْتَیْ» (۳) و «اَیْرْتینْدَیْس» (۱۳) و «اَیْرْتین» (۳۰) آسی، «شیدُس» (۱۳) و «شوس» (۳۰) پراچی، «سیزَّه» (۱۳) لارستانی، «سِنْزَه» (۱۳) تالشی، «دَیْهْسَیْ» (۱۳) تالشی جنوبی، «لُسشیرَیْ» (۱۳) یدغه، «تْرِه» (۳) کَمویری و ویگالی، ત્રે (تْرِه: ۳) سندی،
در زبانهای هندی از این ریشه چنین واژگانی را میشناسیم: ত্রিশূল (تْریسول: نیزهی سهشاخهی شیوا، اسم کوهی) بنگالی، ત્રિશૂળ(تْریسول: نیزهی سهشاخهی شیوا، اسم کوهی) گجراتی، త్రిశూలము (تْریسولامو: نیزهی سهشاخهی شیوا، اسم کوهی) تلوگو، त्रिशूळ(تْریسول: نیزهی سهشاخهی شیوا، اسم کوهی) مراثی، ത്രിശൂലം(تْریسولَم: نیزهی سهشاخهی شیوا، اسم کوهی) مالایالام، ತ್ರಿಶೂಲ(تْریسولَه: نیزهی سهشاخهی شیوا، اسم کوهی) کانادا، त्रिशूल(تْریسول: نیزهی سهشاخهی شیوا، اسم کوهی) هندی، තුන (تونَه: ۳) سینهالی، ތިން (تین: ۳) هِلو،
برخی از این واژگان در زبانهای دیگر نیز وامگیری شدهاند: ตรีศูล (دْتْریشون: نیزهی سهشاخهی شیوا) و ตรี / ไตร(دْتْری/ دْتْرَی: ۳) تای، «تْروشول» (نیزهی سهشاخهی شیوا) کولی، त्रिशूल نپالی، «تریسولَه» مالایی، ត្រីសូល៍ (تْرْسول: نیزهی سهشاخهی شیوا) خمر، トリシューラ(تُریشورا: نیزهی سهشاخهی شیوا) ژاپنی، တြိ (تْری: ۳) برمهای،