سلوکی


آخرین به روزرسانی:
سلوکی


         نام سلوکوس اول که بنیانگذار دودمان سلوکی است، اغلب یونانی پنداشته شده، اما ریشه‌ی مشخصی در زبان یونانی ندارد. منابع قدیمی نوشته‌اند که این کلمه در شکل اصلی‌اش Zaleukos (زالوکُس) بوده به معنای «سفید، زال» و از گویش یونانی آیولی گرفته شده است. با توجه به این که ریشه‌ای با این معنا در گویش‌های یونانی وجود ندارد، می‌توان حدس زد که این نام در اصل وام‌واژه‌ای از زبان‌های ایرانی بوده و از ریشه‌ی پیشاهندواروپایی «*ger» به معنای «پیر، پخته و رسیده» و بن آریایی «*زَر» (سفید، پیر) برآمده که در مدخل «زال» درباره‌اش مفصل شرحی آمده است. بن اخیر با واج «ز» به زبان‌های ایرانی مربوط می‌شود و بنابراین این نام احتمالا از زبان‌های ایرانی کهن وامگیری شده است. این موضوع بعید هم نیست، چون سلوکوس مقدونی بوده و در میان اشراف مقدونی عصر هخامنشی تقلید از جامه و نام و آداب پارسیان رواجی عام داشته است. خود سلوکوس هم از جناح ایران‌گرایان سپاه اسکندر بود و با آپامه‌ دختر شهربان پارسی سغد ازدواج کرد و پسرش آنتیوخوس اول که پادشاه سلوکی شد، دورگه‌ی مقدونی-پارسی بود. از این رو بعید نیست نام خودش نیز در همین بافت نهاده شده باشد.

         این کلمات در زبان‌های کهن اروپایی از این نام برآمده‌اند: Seleukos (سلوکوس) و Seleukia (سلوکیه) یونانی، Seleucus (سلوکوس) و Seleucia (سلوکیه) لاتین، 

         در زبان‌های ایرانی هم این مشتق‌ها از این نام را سراغ داریم: Սելեւկոս (سِلِوْکُس) و Սեղեւկոս (سِغِوْکُس) ارمنی کهن، «سلوکی» و «سلوکیه» و «سولوقون» (روستایی در حاشیه‌ی تهران) پارسی.