زیارت


آخرین به روزرسانی:
زیارت


         ریشه‌ی سامی «*زور» به معنای «دیدار کردن» در پارسی دامنه‌ای وسیع از واژگان را زاده که اغلبشان در عربی هم رواج دارند: «زیارت»، «زایر»، «زوار»، «مزار»، «مزارگاه»، «زیارتگاه»، «زیارتی»، 

بر خلاف تصور مرسوم، واژگان «مزور» و «تزویر» چنان که در مدخل «زور» شرح داده‌ام، بر اساس ریشه‌ای پارسی صرف شده‌اند و ارتباطی با این بن ندارند. 

         در سایر زبان‌های زنده‌ی ایرانی این کلمات از پارسی وامگیری شده‌اند: մեզառ (مِزار: مزار) و զիարաթ (زیارَت) ارمنی، «زائِر» و «مَزار» اردو، «مِزار» (مزار) و «زی‌یارِت» (زیارت) ترکی، зыярат (زیارَت) باشکیری، зират / зиярат (زیرَت/ زیارَت: زیارت) قزاقی. मज़ार (مَزار) هندی هم از پارسی وامگیری شده است.

         در سایر زبان‌ها نیز برخی از این واژگان وارد شده‌اند: мезар (مِزار: مزار) صربی-کروآتی، «زیارَهْ/ جیرَت» (زیارت) مالایی، 

         این واژگان در شعر و ادب پارسی زیاد به کار گرفته شده‌اند: 

رودکی سمرقندی: « نگنجم در لحد، گر زان که لختی    نشینی بر مزارم سوگوارا »

انوری ابیوردی: « آنجا که درآید به نوا بلبل بزمت                جز جغد زیارت نکند باغ ارم را »

وحشی بافقی: «ای غیر، دل داری تو هم اما دلت را نور کو

در هر مزار افتاده است اینسان چراغ مرده‌ای »

حافظ شیرازی: « ثواب روزه و حج قبول آن کس برد   که خاک میکده‌ی عشق را زیارت کرد »