این کلمه از ریشهی ترکی «توگ» (گره زدن) گرفته شده و شکل اصلی ترکیاش «توگْما» و «دوگْما» بوده است.در پارسی این مشتقها از آن را داریم: «دکمه/ تکمه»، «جادکمهای»، «دکمهدوزی»، «دکمهدار»
این واژه عامیانه محسوب میشده و به ندرت در متون ادبی به کار گرفته شده است:
انوری ابیوردی: « گفت چون باشد گدا آن کز کلاهش تکمهای
صد چو ما را روزها بل سالها برگ و نواست»
بیدل دهلوی: « دل به طوف خاککویی بستهایم تکمه دارد جامهی احرام ما»
قاآنی شیرازی: «با سر پیکان تیرش چون بود اندک شبیه رم کند از تکمهی پستان مادر شیرخوار»
ملکالشعراء بهار: « بر تنش از قدک بغلبندی عوض شال، دکمه و بندی»