«دوزبازی» نوعی بازی تختهای دونفرهایست که بر مبنای چیدن مهرههایی متمایز بر شبکهای از خانههای کنار هم اجرا میشود. هر بازیکن باید سعی کند سه مهرهاش را در یک ستون یا ردیف بچیند و مانع شود که حریف چنین کند. سادهترین شکل این بازی همان X/O است و شکلهای پیچیدهتری هم دارد که با مهرههایی پرشمار و صفحههایی با یازده یا دوازده خانه انجام میشود. این بازی بسیار کهن بوده و احتمالا قدیمیترین شکل از آن به صفحههای بازی سنگیای مربوط میشود که در جیرفت یافت شده است. با این حال کلودیا زاسلاوسکی و آنتونی کریمر که کتابی مرجع در این مورد نوشتهاند،[1] مصر را خاستگاه این بازی دانستهاند. صفحهی بازی یافت شده در مصر بسیار ابتدایی است و هزار و پانصد سال بعدتر از آثار جیرفت ساخته شده است. بنابراین سخنشان در این زمینه نادرست است. برخی دیگر هم که تاریخ جهان را در اروپا آغاز و ختم میکنند، یونان و روم باستان را مبنای این بازی دانستهاند که آشکارا نادرست است. تاریخ دوزبازی در ایران پیوسته بوده و شاخهزایی زیادی کرده است. یعنی در مناطق مختلف سنتهای محلی و قوانین متفاوتی برای اجرای آن رواج دارد.
بخش آغازین نام «دوزبازی» از «دوز» ترکی گرفته شده به معنای «تراز، میزان، صاف». از همینجا چنین ترکیباتی در پارسی زاده شده است: «دودوزه»، «دودوزهباز»، «دوز و کلک»،
این کلمه عوامانه بوده و در شعر و ادب پارسی به کار گرفته نشده است.