خرناس


آخرین به روزرسانی:
خرناس


         حدسم آن است که واژه‌ی «خرناس» نام‌آواست و از صدای گلو هنگام خواب مشتق شده است. دامنه‌ای از واژگان مشابه را در پارسی داریم که خویشاوندی معنایی دارند: «خروپف کردن»، «خُنیده» (آواز پسندیده)، «خُنیدن» (پیچیدن صدا [مثلا در حمام])، «خُرنش» (صدای خرخر)، هُرن معتقد است «خُنُک» به معنای «سرد و خوش» هم از همین‌جا و از «خُنیدن» گرفته شده باشد. این واژه در زبان‌های ایرانی کهن است و در پهلوی به صورت «هونَک» و در تورفانی به صورت «خُنَک/ خونَک» به معنای «خوشا، چه خوب» وجود داشته و «خونَکیهْ» (خرمی و شادی) تورفانی را هم داشته‌ایم. «خنک» در معنای «تازه، سرد» احتمالا از همین‌جا آمده باشد.

         این واژگان در پارسی قدیم رواج بیشتری داشته و در شعر پارسی هم به کار گرفته شده‌اند:

فردوسی توسی: «خنیده به هر جای شهرسپ نام                   نزد جز به نیکی به هر جای گام»

                  و: «نشست از بر ابلق مشک دم                   خنیده سرافراز رویینه سم»

فرخی سیستانی: «جهان و مال جهان سربه‌سر خنیده‌ی توست    به شهریاری و فیروزی از خنیده بچر»

اسدی توسی: «برادر بُد آن شاه را سروری                                 خنیده به مردی به هر کشوری»

نظامی گنجوی: «از این آشناروی‌تر داستان                                 خنیده نیامد برِ راستان»