تو

         ریشه‌ی پیشاهندواروپایی «*tuh» به معنای «تو» در زبان‌های کهن اروپایی چنین مشتق‌هایی به دست داده است: tou/ toun (تو/ تون) یونانی بوئتی، tu/ tunh (تو/ تونِه) یونانی دُری،su (سو) یونانی کهن کلاسیک، esu (اِسو) یونانی بیزانسی و پونتی، 𐌕𐌖𐌅𐌀𐌉 (تووَیْ) اوسکی، 𐌕𐌉𐌖 (تیو) و 𐌕𐌄𐌚𐌄 (تِفِه) اومبری، tu/ tuus لاتین، þú/ -du/ -ðu/ -tuنردیک کهن، tu ایرلندی کهن، ᛞᚢ (دو) پیشاآلمانی، thu /du آلمانی کهن، þū انگلیسی کهن، тꙑ (تی) اسلاوی کهن کلیسایی، tu/ tou/ tebbei پروسی کهن، тꙑ / ⱅⱏⰺ(تی) اسلاوی کهن کلیسایی، тꙑ(تی) اسلاوی کهن شرقی، te برتون، tu گل، thu فریزی کهن و ساکسونی کهن، thu/ tu هلندی کهن، du هلندی میانه، þūسوئدی کهن، thu دانمارکی کهن، 𐌸𐌿 (ثو) گتی، 

         در زبان‌های زنده‌ی اروپایی از اینجا چنین لغاتی برخاسته‌اند: su (سو) یونانی نو، tu لیتوانیایی و لتونیایی، du آلمانی و دانمارکی، thou انگلیسی،ти (تی) بلغاری و مقدونی، ти̑ (تی) صربی-کروآتی، тꙑ(تی) روسی و اوکراینی و بلاروسی، ty چک و اسلواکی و لهستانی، ti ولش، tu ایرلندی، thou/ tu/ too اسکات، du/ dou/ douw هلندی، du/ tu/ thu/ dhu سوئدی، 

         این بن در خانواده‌ی زبان‌های آریایی دست نخورده باقی مانده و به ریشه‌ی «*تو» بدل شده که در زبان‌های کهن ایرانی چنین کلماتی را زاده است: 𒍣𒄿𒅅 (زیک) هیتی، 𒋾𒄿 (تی) لوویایی و پالایی، awq/ ut/ mut/ mVwt (ثْوَه/ تو/ توم/ تْوَم) اوستایی، 𐎬𐎺𐎶 (تووَم) پارسی باستان، त्वम् (تْوَم) سانسکریت، 𑀢𑀼𑀫𑀁 / 𑀢𑀼𑀫𑁂 / 𑀢𑀁 (تومَم/ تومِه/ تَم) پراکریت ارده‌مگدی و ساوراسنی و مهاراستری، «تووَم/ تْوَم» پالی، «تُو» پهلوی، «تو» پارتی و تورفانی، «تو/ تْغو» سغدی، «تْهو» سکایی، դու/ քեզ (دو/ کْئِز) ارمنی کهن، «تو» تخاری الف، «تووِه» تخاری ب، 

         در زبان‌های زنده‌ی ایرانی از اینجا چنین واژگانی را سراغ داریم: «تو» و «ناتو» و «توبمیری» پارسی، «تَو» بلوچی، «تُو» کردی، «تَه» پشتون، «دی» آسی، ti آلبانیایی، դու/ քեզ/ դուք (دو/ کْئِز/ دوک) ارمنی

         این کلمه در زبان‌های هندی به این صورت‌ها دیده می‌شود: तू / तुम (تو/ توم) هندی، तुگروالی، তই / তুমি (تُویْ/ تومی) آسامی، তুমি /তুই (تومی/ تویی) بنگالی، ਤੂੰ(تو) پنجابی، તું (تو) گجراتی، «تو» کولی،

         این واژه به برخی زبان‌های دیگر نیز راه یافته است: तँ / तिमी (تا/ تیمی) نپالی، 

         «تو» در شعر و ادب پارسی بی‌شماربار به کار گرفته شده است:

رودکی سمرقندی: « دانش اندر دل چراغ روشن است   وز همه بد بر تن تو جوشن است»

مولانای بلخی: « هوا شیری است از پستان شیطان                بود عقل تو شیر خر مکیدن»

وحشی بافقی: « شد دل‌آزرده و آزرده‌دل از کوی تو رفت        با دل پر گله از ناخوشی خوی تو رفت »