اپرا


آخرین به روزرسانی:


         ریشه‌ی پیشاهندواروپایی «*hep» به معنی «انجام دادن، کار کردن، ساختن» در زبان‌های کهن اروپایی چنین واژگانی را به دست داده است: omphn (اُمْپِن: غله، غذا) یونانی، 𐌞𐌐𐌔𐌀𐌍𐌍𐌞𐌌 / 𐌞𐌐𐌔𐌀𐌍𐌍𐌀𐌌 (اوپْسَنّوم/ اوپْسَنَّم: کار کردن، اجرا کردن) و 𐌞𐌐𐌔𐌄𐌃 (اوپْسِد: کار) و 𐌖𐌐𐌔𐌀𐌕𐌖𐌇 𐌔𐌄𐌍𐌕 (اوپْسَتوهْ: انجام می‌دهد) اوسکی، opus (کار) و operare (انجام دادن، کار کردن) و opsulentus (ثروتمند، مرفه) و cornucopia (شاخ نعمت [در اساطیر]) و copia (منابع، رفاه، تجهیزات، ارتش) و omnis (همه، کل) لاتین، æfa (تمرین، اجرا) و afl/ afli (قدرت، نیرو)‌ نُردیک کهن، uoben (تمرین، آغاز به کار) آلمانی کهن، oni/ omni/ onni (همه، کل) فرانسوی کهن، afol (قدرت) و æfnan (اجرا، عمل) انگلیسی کهن، copy/ copie (فراوانی،‌ رفاه) و afel (قدرت، نیرو)‌ انگلیسی میانه، aval (قدرت، نیرو)‌ ساکسونی کهن، evel (قدرت، نیرو)‌ فریزی کهن، afl (قدرت، نیرو)‌ و æmna/ æmpna (تمرین، اجرا) سوئدی کهن، 

         این ریشه در زبان‌های زنده‌ی اروپایی به چنین کلماتی منتهی شده است: Uben (تمرین، اجرا) آلمانی، oefenen (تمرین کردن، اجرا کردن) هلندی، avel (قدرت، نیرو)‌ سوئدی، avl (قدرت، نیرو) و evne (تمرین، اجرا)‌ دانمارکی و نروژی، afl/ afli (قدرت، نیرو) و efna (تمرین، اجرا)‌ ایسلندی، ouvre (بستن، به انجام رساندن) و opulent (مرفه، ثروتمند) و a l’onni (همه، کل) و opus (قطعه‌ی موسیقی) و opera (اپرا) و hors d’oeuvre (پیش‌غذا، اردور) و maneuver (مانور، رزمایش) فرانسوی، apstus (ثروتمند، مرفه) لیتوانیایی، opulento (مرفه، ثروتمند) اسپانیایی و پرتغالی، opulento (مرفه، ثروتمند) و ogni/ igne (همه، کل) ایتالیایی، opulent (مرفه، ثروتمند) رومانیایی، operate (اجرا کردن؛ ۱۶۰۰م.) و operation (عملیات) و operator (انجام‌دهنده، ناظر اجرا؛ ۱۵۹۰م.) و cooperate (همکاری کردن) و cooperation (همکاری) و optimum (بهینه) و optimism (خوش‌بینی) و opulent (مرفه، ثروتمند) و omnibus (درشکه) و office (شغل، مقام سازمانی؛ میانه‌ی قرن سیزدهم) و officinal (طبی، دارویی؛ ۱۶۶۰م.) و official (رسمی) انگلیسی

         برخی از این واژگان در زبان پارسی نو وامگیری شده‌اند: «اپرا»، «اپراتور»، «اُپوس»، «مانور»، «اُردُور»، «آفیس»

برخی از فرهنگ‌ها کلمه‌ی copy و بنابراین «کُپی کردن» در پارسی را هم از همین ریشه دانسته‌اند. این از درآمیختن copy و copia ناشی شده است. واژه‌ی دومی از ترکیب co (باهم) و opia (اجرا، کار) نتیجه شده، معنای «رفاه، فراوانی، ثروت» را می‌رساند و ربطی به «تقلید کردن» ندارد. معنای اخیر به نظرم در زبان‌های اروپایی وام‌واژه است و از «کُپی» هندوایرانی به معنای «میمون، مقلد» گرفته شده است. یعنی ریشه‌ی این دو کلمه متفاوت است.

         این بن در زبان‌های آریایی به ریشه‌ی «*اُپ» تبدیل شده و در زبان‌های کهن ایرانی چنین واژگانی را نتیجه داده است: 𒄩𒀊𒁉𒈾𒀭𒍝 (خَپّینَنْتَه: ثروتمند، نیرومند) و 𒄩𒀀𒀊𒈦 (خاپَّر: قدرت، توان) و «خَپّینَخّ» (ثروتمند شدن، به مال و منال رسیدن) هیتی، tnawhanfa (اَفْنَهْوَنْت: ثروتمند) و itYyapa (اَپَیْتی: به دست آوردن) و hapAwh (هوآپَهْ: کار استادانه، اجرای ماهرانه) و ahNapAwh (هوآپَنْگْهَه: خلاقیت) اوستایی، अप्नस् (اَپْنَس: اموال) و अपस् (اَپَس: کار) و «آپَس» (مناسک دینی) و स्वपस् (سْوَپَس: کار استادانه، اجرای ماهرانه) سانسکریت، *աւն (آون: ثروت) و աւնոյտէր (آونُیْتِر: زمین‌دار، مالک، شوهر) ارمنی کهن، ունետէր (اونِتِر: مالک) ارمنی میانه، 

         این ریشه در زبان‌های زنده‌ی ایرانی منسوخ شده و از این ریشه جدای از وام‌واژه‌های اروپایی تنها pune (کار، شغل) آلبانیایی را سراغ داریم.