نظر مرسوم آن است که این کلمه از ریشهی ترکی «*اُت» به معنای «آتش، سوختن» گرفته شده و در اصل به اجاق خانگی اشاره میکرده است. آبايف البته ریشهی آن را ایرانی و سغدی دانسته و شکل کهنش را به صورت «*آ-وَهَثَکَه» بازسازی کرده است. از این کلمه «اوتاک» سغدی، «اُدا» گرجی، vataga روسی، و odae رومانیایی مشتق شده که همگی با اتاق مترادف هستند. «وطاق» (خیمه) و «وثاق» (پادگان) عربی هم از همین جا آمدهاند.
کلمهی «اُتو» هم از همین ریشهی ترکی مشتق شده است. «ایتو» آسی، «اوتئُو» ارمنی و گرجی، utyug روسی، utija صربی و jutija بلغاری هم از آن مشتق شدهاند.
«اتاق» در شعر و ادب پارسی رواجی محدود داشته است:
وحشی بافقی:
« جان آن دارد که از فیض تو بر سقف و جدار اندر آن چتر و اتاق دلنشین دلگشا»
ملکالشعراء بهار:
« هرچند اتاق بنده پر بد نیست تخت است و فراش و بستر و شله»